Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Polityka cookies.


Wyszukiwarka
zaleceń



Lokalizator
placówek

Aktualności

„Hiszpanka” – pandemia grypy, która dotknęła 1/3 ludności świata

Data publikacji: 2020-02-17

Rok 1918 utrwalił się w historii przede wszystkim jako zakończenie I Wojny Światowej. Tak więc jeśli mówimy o 50 mln ofiar śmiertelnych w latach 1918-1919, nie sposób nie powiązać ich także z tym konfliktem zbrojnym. Jednakże powód tak wysokiej liczby zgonów w tym czasie był inny. Szacuje się, że działania wojenne, prowadzone w latach 1914-1918, odpowiadają za śmierć ok. 8,5 mln ludzi. Skąd więc liczba ponad 5 razy większa w ciągu tylko dwóch lat? Winna jest tu epidemia grypy, zwanej „Hiszpanką”.

W czasie I Wojny Światowej zmarło 8,5 mln ludzi, ponad 7,5 mln zaginęło, a 21 mln zostało rannych. Natomiast z powodu pandemii grypy w latach 1918-1919 zachorowało aż 500 mln osób (1/3 ówczesnej populacji świata), a zmarło 50 mln. Choroba dotknęła nie tylko osoby szczególnie narażone, takie jak dzieci i seniorzy, ale również ludzi w przedziale wiekowym 20-40. Wysoka śmiertelność w tej grupie stanowi wyróżnik tej konkretnej pandemii i do dziś nie udało się ustalić do końca, co powodowało tak dużą zjadliwość wirusa.

Pierwsze zachorowania na „Hiszpankę” potwierdzono w USA na terenie Camp Funston, obozu wojskowego zlokalizowanego w Kansas. Stamtąd wirus rozprzestrzenił się na Europę i resztę świata. Skąd więc nazwa „Hiszpanka”? W czasie trwania pandemii Hiszpania nie uczestniczyła aktywnie w konflikcie zbrojnym, dlatego pandemia na jej terenie była ważniejszym tematem dla mediów, niż starcia mające miejsce poza granicami kraju. Nazwę „Hiszpanka” przyjęto więc powszechnie ze względu na liczne doniesienia hiszpańskich mediów, zarówno o zachorowaniach, jak i zgonach pacjentów.

Dlaczego „Hiszpanka” zebrała tak duże żniwo?

Na początku XIX wieku nie dysponowano ani szczepionkami przeciwko grypie (zarówno sezonowej, jak i pandemicznej), ani antybiotykami, pozwalającymi radzić sobie z powikłaniami tego typu chorób. Dlatego też w walce z pandemią stosowano metody niefarmaceutyczne – izolację, kwarantanny, wzmożony nacisk na higienę i dezynfekcję, czy unikanie dużych zgromadzeń ludzkich. Niestety ich efektywność pozostawiała wiele do życzenia i choroba rozprzestrzeniła się niemal po całym świecie, dotykając szacunkowo 1/3 ówczesnej populacji.

Na skutek choroby ucierpiały zarówno obszary bezpośrednio dotknięte wcześniejszymi działaniami wojennymi, jak i tereny, na które I wojna światowa miała mniejszy wpływ. W Stanach Zjednoczonych z jej powodu zmarło 675 000 osób. Choroba bardzo mocno zaatakowała też Samoa (do 1997 znane jako Samoa Zachodnie) – przyczyniła się tam do śmierci prawie 20% mieszkańców kraju. Na skutek „Hiszpanki” w ciągu 2 miesięcy zmarło ponad 7 500 chorych.

Czym jest pandemia?

Z pandemią mamy do czynienia wtedy, gdy choroba osiąga zasięg globalny. W przypadku grypy odpowiada za nią wirus typu A. W powstaniu wirusa pandemicznego grypy zawsze biorą udział szczepy zwierzęcych wirusów tej choroby. Na przykład wirus ptasiej grypy w sezonie zachorowań u ludzi może połączyć się z ludzkim wirusem w organizmie zwierzęcym świni co doprowadza do powstania nowego wirusa pandemicznego.

W późniejszych latach pojawiły się jeszcze kolejne pandemie, ale dzięki postępowi medycyny żadna z nich nie osiągnęła takiej skali i nie zebrała tak wielkiego żniwa.

Czy taka pandemia może się powtórzyć?

W artykule opublikowanym w „New England Journal of Medicine” David Morens i Jeffery Taubenberger, wirusolodzy z National Institute of Allergy and Infectious Diseases, wyrazili pogląd, że tak. Ich zdaniem może do niej dojść właściwie w każdym momencie. Zwracają uwagę na to, że „Hiszpanka” była chorobą odzwierzęcą, której rezerwuarem było ptactwo wodne, a szczepy grypy wciąż krążą w przyrodzie (wśród zwierząt) i nie da się ich wyeliminować.

Na szczęście jednak, dzięki rozwojowi medycyny, teraz jesteśmy dużo lepiej przygotowani do walki z zagrożeniami tego typu. Przynajmniej do czasu, aż nie pojawi się wirus lekooporny.


Opracowano na podstawie:
1. https://www.cdc.gov/flu/pandemic-resources/1918-pandemic-h1n1.html - Data ostatniego dostępu 10.02.2020
2. https://www.cdc.gov/flu/pandemic-resources/basics/index.html - Data ostatniego dostępu 10.02.2020
3. https://zdrowie.pap.pl/byc-zdrowym/hiszpanka-taka-epidemia-juz-sie-nie-powtorzy - Data ostatniego dostępu 10.02.2020
4. https://audycje.tokfm.pl/podcast/66944,Pochlonela-wiecej-ofiar-niz-I-wojna-swiatowa-Hiszpanka-grypa-ktora-zabijala-w-latach-1918-1919 - Data ostatniego dostępu 10.02.2020
5. http://opzg.pl/aktualnosci/szczyt-sezonu-zachorowan-na-grype-przed-nami-to-ostatni-moment-na-szczepienie/140 - Data ostatniego dostępu 10.02.2020
SPPL.VAXIQ.20.02.0021

Dość zgonów z powodu astmy
2020-05-18

GINA, czyli Światowa Inicjatywa na Rzecz Zwalczania Astmy (ang. Global Initiative for Asthma) to międzynarodowa organizacja powołana w 1993 r. przez Światową Organizację...
Więcej
Grypa a choroby serca
2020-10-05

Rozpoczął się już sezon grypowy i nieubłagalnie zbliża się szczyt zachorowań na grypę. Teraz właśnie jest czas, w którym powinniśmy rozważyć zaszczepienie się...
Więcej
Wyszczepialność w Polsce i na świecie
2020-06-26

Pod koniec zeszłego roku, po raz pierwszy w historii, trzy największe amerykańskie organizacje pacjenckie zjednoczyły się w działaniach przeciwko grypie. Zaalarmował je...
Więcej
Rekomendacje dotyczące szczepień przeciw grypie na sezon 2019/2020
2019-08-06

Sezon grypowy zbliża się wielkimi krokami. Już za chwilę dni staną się krótsze, pogoda kapryśna, a my staniemy się bardziej podatni na choroby i infekcje. Zdrowy...
Więcej