Szczepienia - Żółta gorączka (żółta febra)

Żółta gorączka (żółta febra) to ciężka choroba, wywoływana przez wirusa należącego do rodziny Flaviviridae. Wirus przenosi się na człowieka poprzez ukłucie zakażonego komara, a jego rezerwuar stanowią ssaki naczelne: ludzie i zwierzęta. Transmisja żółtej gorączki zachodzi w trzech cyklach: leśnym, miejskim oraz pośrednim – ten ostatni dotyczy regionów na pograniczu dżungli oraz na sawannach w tropikalnej Afryce. W cyklu leśnym wirus przenoszony jest pomiędzy komarami i zwierzętami zamieszkującymi dżunglę, a zakażenia u ludzi mają charakter sporadyczny i dotyczą osób udających się w rejony leśne w tropiku w celach zawodowych lub rekreacyjnych. Z kolei cykl miejski charakteryzują zakażenia prawie wyłącznie u ludzi oraz duże epidemie, zwłaszcza na terenach gęsto zaludnionych.  Zakażenie wirusem żółtej gorączki u części osób przebiega bezobjawowo lub łagodnie, jednak u niektórych infekcja wywołuje ostrą chorobę charakteryzującą się dwiema fazami. Początkowo występuje gorączka, ból mięśni, ból głowy, dreszcze, brak łaknienia, mdłości i / lub wymioty. Większość chorych zdrowieje, ale u około 15% osób po kilku dniach dochodzi do nawrotu objawów, rozwija się żółtaczka, zaburzenia narządowe i krwotoczne. Około połowa chorych z takim przebiegiem żółtej gorączki umiera w ciągu 10-14 dni od pojawienia się objawów.

Występowanie

Żółta gorączka występuje na tropikalnych obszarach Afryki oraz Ameryki Środkowej i Południowej. Szczegółowe dane na temat występowania tej choroby można uzyskać na stronach internetowych CDC lub WHO.

Tabela. Kraje, w których występuje zagrożenie żółtą gorączką (na całym terytorium kraju lub w niektórych regionach).

Ryzyko dla podróżujących

Szacuje się, że ryzyko zachorowania u osób nieszczepionych przed wyjazdem dotyczy 50 podróżnych na 100 000 w ciągu 2-tygodniowego pobytu w Afryce Zachodniej oraz odpowiednio 5 osób na 100 000 w Ameryce Południowej. Największe zagrożenie występuje podczas pory deszczowej, zwłaszcza pod koniec tego okresu oraz na przełomie pory deszczowej i suchej. Ryzyko zakażenia w podróży utrzymuje się jednak całorocznie. Epidemie żółtej gorączki, zwłaszcza związane z transmisją w cyklu miejskim, mogą jednak występować w tropiku niezależnie od pory roku.

Szczepienie przeciwko żółtej gorączce jest objęte regulacjami wynikającymi z Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych (z j. ang. International Health Regulations - IHR) Światowej Organizacji Zdrowia z 2005 roku.

U podróżujących szczepienie przeciwko tej chorobie może być:

• obowiązkowe dla wszystkich podróżnych, przybywających do kilkunastu krajów Afryki i Ameryki Południowej (o ile nie występują u danej osoby przeciwwskazania do podania szczepionki)
• obowiązkowe dla osób przybywających do niektórych krajów zagrożonych transmisją wirusa żółtej febry bezpośrednio z regionów występowania tej choroby; takie wymagania dotyczą podróżnych przekraczających granice państwowe na terytorium Afryki i Ameryki Południowej lub Środkowej (np. z Kenii do Tanzanii), a także udających się z Afryki i Ameryki do części krajów w Azji oraz do Australii.
• zalecane dla udających się w rejony zagrożone zakażeniem wirusem żółtej gorączki, niezależnie od tego czy są one objęte obowiązkiem szczepień.

Kwalifikacja do szczepienia przeciwko żółtej gorączce przed wyjazdem zagranicznym powinna uwzględniać indywidualne ryzyko zakażenia wirusem żółtej febry związane z trasą i charakterem podróży, potencjalne konsekwencje zdrowotne w razie zachorowania, w szczególności znaczną śmiertelność w przebiegu objawowej żółtej gorączki, wymogi wynikające z przepisów, ewentualne przeciwwskazania oraz ryzyko rzadko występujących, ciężkich działań niepożądanych szczepionki u danego podróżnego. Obowiązkowe szczepienie przeciwko żółtej gorączce powinno być potwierdzone wpisem do Międzynarodowej Książeczki Szczepień.

Przed wyjazdem do Afryki lub Ameryki Południowej bądź Środkowej warto więc skorzystać z konsultacji lekarskiej w poradni medycyny podróży w celu oceny zagrożenia, wskazań do szczepienia oraz ewentualnego obowiązku szczepienia na planowanej trasie. Pamiętajmy, wpis do Międzynarodowej Książeczki Szczepień, która może być sprawdzana podczas przekraczania granic państwowych, uzyskuje ważność po 10 dniach od przyjęcia szczepionki.

Informacje o zasadach szczepienia przeciwko żółtej gorączce w poszczególnych krajach znaleźć też można w materiałach dla podróżnych dostępnych na: https://szczepieniadlapodrozujacych.pl/artykuly/szczepienia-w-poszczegolnych-krajach

Opracowano na podstawie:
CDC Travelers’ Health 2025 (www.cdc.gov/travel)

CDC Yellow Book 2026 (https://www.cdc.gov/yellow-book/index.html)

MAT-PL-2501606-1.0-07/2025

SZCZEPIENIE WYMAGA KONSULTACJI Z LEKARZEM
Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie wyczerpuje wszystkich zagadnień związanych ze szczepieniami. W celu uzyskania pełnej informacji w tym zakresie, należy skontaktować się z lekarzem.