Szczepienia - wścieklizna

Wścieklizna

Wścieklizna jest jedną z najgroźniejszych chorób odzwierzęcych, występującą u wszystkich gatunków ssaków, w tym ludzi. Atakuje ona centralny układ nerwowy i jest neuroinfekcją o największej śmiertelności spośród chorób zakaźnych. Okres wylęgania wścieklizny trwa od kilku dni do kilku miesięcy, a w wyjątkowych przypadkach - nawet dłużej.

O szczepieniach przeciwko wściekliźnie najczęściej myślimy w kontekście naszych pupili. Dobrze jednak wiedzieć, że choroba ta dotyczy także ludzi i prowadzi do śmierci. Jest to ważne zwłaszcza dla podróżnych, kierujących się do krajów Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej.

Wirus przenosi się głównie poprzez kontakt śliny zakażonego zwierzęcia z uszkodzoną skórą, do którego zwykle dochodzi wskutek pogryzienia. Możliwe jest także zakażenie przez kontakt śliny chorego ssaka z nieuszkodzoną błoną śluzową człowieka (np. w przypadku polizania przez zwierzę). W podróżach do krajów tropikalnych najczęściej źródłem zakażenia są bezpańskie psy, ale zagrożenie potencjalnie dotyczy wszystkich ssaków. Możliwe są również inne formy transmisji, m.in. drogą aerogenną, dospojówkową lub poprzez transplantację narządów – takie sytuacje zdarzają się jednak bardzo rzadko. Warto pamiętać, że zarażone zwierzę może zachowywać się w naszej ocenie normalnie. Agresja i ślinotok, kojarzone z chorobą, nie są objawem występującym we wszystkich przypadkach. Jeśli więc dojdzie do pogryzienia lub podrapania przez zwierzę, które może przenosić wirusa wścieklizny, należy zastosować środki pierwszej pomocy (m. in. energiczne płukanie rany wodą z detergentem) oraz możliwie jak najszybciej skontaktować się z lekarzem w celu pilnej oceny, czy konieczne jest przyjęcie szczepionki i surowicy.

Jak chronić się przed tą chorobą?

Szczepienia przeciwko wściekliźnie dzieli się na przedekspozycyjne  (przed podróżą) i poekspozycyjne. Podróżnicy udający się do strefy endemicznego występowania choroby lub narażeni na kontakt ze zwierzętami ze względu na cel podróży (np. osoby planujące turystykę aktywną m. in. wycieczki rowerowe, trekking, biwakowanie lub grotołazi, którzy mogą mieć kontakt z nietoperzami) powinni zaszczepić się przed wyjazdem. Szczepienie przeciwko wściekliźnie jest również zalecane dzieciom, które ze względu na zachowanie, np. karmienie czy głaskanie zwierząt, są bardziej podatne na zakażenia odzwierzęce i niekiedy nie informują opiekunów o kontakcie ze zwierzęciem. Pogryzienia przez psy i inne ssaki zdarzają się dość często u turystów podczas egzotycznych wycieczek. Szczególnie częstą sytuacją jest podrapanie lub pogryzienie przez małpy w turystycznych regionach krajów tropikalnych.

Zgodnie z zaleceniami producenta szczepionki przeciwko wściekliźnie, schemat szczepienia przedekspozycyjnego obejmuje dwie lub trzy dawki podane w dniach 0, 7 lub 0, 7 i 28 (albo 21). Oba schematy mogą być stosowane u osób z prawidłową odpornością, natomiast u osób z obniżoną odpornością zalecany jest wyłącznie schemat trzydawkowy. Cały cykl szczepień należy zakończyć przed wyjazdem. Obecnie nie zaleca się już dawek przypominających po roku, czy po kilku latach.

Osoby, które przyjmują leki obniżające odporność lub mają inne niedobory odporności, powinny skonsultować się przed podróżą z lekarzem specjalistą w celu ustalenia optymalnego schematu szczepienia.

Ryzyko nieuleczalnej choroby zawsze oznacza dla turysty poważny problem w podróży. Narażenie na wściekliznę wiąże się z koniecznością jak najszybszego uzyskania pomocy medycznej, a więc przede wszystkim szczepionki oraz specjalnej surowicy, czyli preparatu wspomagającego organizm w walce z wirusem wścieklizny. Te środki chronią przed rozwojem objawów choroby i śmiercią. Niestety w państwach rozwijających się często są trudne do uzyskania lub ich jakość nie spełnia norm bezpieczeństwa.

Szczepienie przed potencjalną ekspozycją wspomaga układ odpornościowy w walce z wirusem wścieklizny w razie sytuacji zagrażającej zakażeniem w podróży. Nie zwalnia z zachowania środków ostrożności, natomiast pozwala na zastosowanie uproszczonej profilaktyki po narażeniu, co jest dużym ułatwieniem organizacyjnym dla podróżnika.

O chorobie można przeczytać na:
http://szczepieniadlapodrozujacych.pl/choroby-tropikalne/wscieklizna

Opracowano na podstawie:

• https://www.cdc.gov/rabies/index.html
• https://www.cdc.gov/yellow-book/hcp/travel-associated-infections-diseases/rabies.html
• https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/wscieklizna
• https://www.fitfortravel.nhs.uk/news-search/newsdetail?id=24833

MAT-PL-2501451-1.0-06/2025

SZCZEPIENIE WYMAGA KONSULTACJI Z LEKARZEM
Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie wyczerpuje wszystkich zagadnień związanych ze szczepieniami. W celu uzyskania pełnej informacji w tym zakresie, należy skontaktować się z lekarzem.